Yapay Zeka ve Akademik Araştırma ? Fırsatlar, Riskler ve Etik

Yapay Zeka Akademiyi Nasıl Etkiliyor?

2023'ten itibaren yapay zeka araçları akademik dünyayı derinden etkilemeye başlamıştır. Makale yazımı, veri analizi, literatür taraması, çeviri ve hatta kod yazımında kullanılmaktadır. Ancak bu araçların kullanımı etik tartışmaları da beraberinde getirmektedir.

Meşru Kullanım Alanları

Dil düzeltme: İngilizce makalelerin gramer ve stil kontrolü. Grammarly, DeepL Write gibi araçlar yaygın kabul görmektedir.

Literatür keşfi: Semantic Scholar, Elicit, Research Rabbit gibi AI tabanlı araçlar ilgili makaleleri bulmanızı kolaylaştırır.

Veri analizi: Python/R kodu yazmada yardım, istatistiksel test seçiminde danışma. Ancak analizi anlamanız ve doğrulamanız gerekir.

Sunum ve görselleştirme: Grafik oluşturma, poster tasarımı, sunum hazırlama.

Etik Kırmızı Çizgiler

1. AI'ın ürettiği metni doğrudan makaleye koymak ? bu intihal/sahtecilik sayılır.

2. AI'ı yazar olarak göstermek ? Nature, Science dahil tüm büyük yayınevleri AI'ı yazar kabul etmez.

3. AI ile sahte veri üretmek ? akademik dolandırıcılık.

4. AI'ın ürettiği kaynakları doğrulamadan kullanmak ? AI "hallucination" yapabilir, uydurma kaynak verebilir.

Üniversite Politikaları

Birçok Türk üniversitesi AI kullanım politikası yayımlamıştır. Genel yaklaşım: AI araçları yardımcı olarak kullanılabilir ancak üretilen içerik araştırmacının sorumluluğundadır. Tezlerde AI kullanımı beyan edilmelidir. Detaylar üniversitenizin etik komisyonu kararlarında yer almaktadır.

Dergilerin Tutumu

Elsevier, Springer Nature, Wiley gibi büyük yayınevleri AI kullanımını "şeffaflık" şartıyla kabul eder: makale yöntem bölümünde hangi AI aracının ne amaçla kullanıldığı belirtilmelidir. AI'ın fikri mülkiyet sorumluluğu alamayacağı vurgulanmaktadır.